جوانی جمعیت و نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی اجتماعی

با توجه به روند کاهشی نرخ تولد و افزایش میانگین سنی جمعیت در کشور، رسانه‌ها می‌توانند با فرهنگ‌سازی، اطلاع‌رسانی صحیح و مطالبه‌گری مؤثر، نقش مهمی در تحقق سیاست‌های جوانی جمعیت ایفا کنند.

به گزارش خبرنگار روی خط،مسئله جمعیت در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم اجتماعی کشور تبدیل شده است. کاهش میل به ازدواج و فرزندآوری در کنار دغدغه‌های اقتصادی، تغییر سبک زندگی و افزایش سن ازدواج، از عواملی است که سبب نگرانی کارشناسان درباره آینده جمعیت ایران شده است. در این میان، رسانه‌ها به‌عنوان بازوی فرهنگی و آگاهی‌بخش جامعه، نقشی تعیین‌کننده در تبیین اهمیت جوانی جمعیت و تغییر نگرش‌های اجتماعی دارند.

رسانه‌ها می‌توانند با تولید گزارش‌های میدانی، مستندهای اجتماعی، برنامه‌های تحلیلی و بازنمایی واقع‌بینانه از چالش‌ها و فرصت‌های خانواده‌های ایرانی، زمینه گفت‌وگو و آگاهی‌بخشی در جامعه را فراهم کنند.
همچنین نقش رسانه‌ها در مطالبه‌گری از نهادهای اجرایی و پیگیری اجرای سیاست‌های تشویقی دولت در حوزه ازدواج، اشتغال و مسکن جوانان، اهمیت ویژه‌ای دارد.

نقش رسانه در اصلاح نگرش‌ها و ترویج امید اجتماعی

رسانه‌ها باید از رویکرد تبلیغی صرف فاصله گرفته و به سمت اقناع فرهنگی حرکت کنند. بازنمایی خانواده به‌عنوان نهادی پویا و تأثیرگذار در جامعه، تبیین علمی فواید فرزندآوری و گفت‌وگو با مردم درباره دغدغه‌های واقعی آنان، از جمله اقداماتی است که می‌تواند دیدگاه جامعه را نسبت به مسئله جمعیت تغییر دهد.

دیدگاه جوانان درباره ازدواج و فرزندآوری

در گفت‌وگو با چند جوان در ارومیه دغدغه‌ها و نگرانی‌های آنان درباره ازدواج و فرزندآوری روشن شد:

سارا، ۲۹ ساله، کارمند به خبرنگار ما گفت:هزینه‌های بالای زندگی و مسکن باعث شده فکر ازدواج و بچه‌دار شدن برای من و هم‌سن و سال‌هایم سخت باشد. اگر حمایت‌های مالی و فرهنگی وجود داشته باشد و رسانه‌ها اهمیت این موضوع را نشان دهند، شاید تصمیم برای فرزندآوری راحت‌تر شود.

محمد، ۳۱ ساله، مهندس در گفت و گو با خبرنگار روی خط،عنوان کرد:من علاقه زیادی به داشتن خانواده دارم، اما آینده اقتصادی و شغلی‌ام نگرانی ایجاد کرده است. رسانه‌ها می‌توانند با اطلاع‌رسانی درباره تسهیلات دولتی و نمونه‌های موفق خانوادگی، امید بیشتری ایجاد کنند.

لیلا، ۲۶ ساله، دانشجو به خبرنگار ما گفت:
بچه‌دار شدن دغدغه بزرگی است، چون مسئولیت‌ها زیاد است. اما اگر فرهنگ فرزندآوری به‌عنوان یک ارزش در رسانه‌ها ترویج شود و حمایت‌های اجتماعی واقعی وجود داشته باشد، بیشتر به این موضوع فکر می‌کنم.

رضا، ۳۰ ساله، کارگر کارخانه در گفت و گو با روی خط,با بیان اینکه،نمی‌توان فقط با سیاست‌های تبلیغاتی جوانی جمعیت را افزایش داد گفت:باید رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به شکل عملی و قابل لمس، اهمیت اقتصاد در خانواده و فرزندآوری را نشان دهند تا مسئولین فکری به خال شرایط اقتصادی کشور کنند و جوانان نیز گشایش اقتصادی در زندگی خود را لمس کرده و تصمیم به ازدواج و فرزندآوری بگیرند.

رسانه ها با استفاده از ظرفیت فرهنگی جوانی جمعیت را از سیاست دپلتی به مطالبه اجتماعی تبدیل کنند

زهرا مرادی، کارشناس رسانه و پژوهشگر حوزه جمعیت، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا اظهار کرد:نقش رسانه‌ها در موضوع جوانی جمعیت تنها به اطلاع‌رسانی محدود نمی‌شود، بلکه باید در جهت شکل‌دهی گفتمان عمومی حرکت کند. رسانه‌ها با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی، می‌توانند جوانی جمعیت را از یک سیاست دولتی به مطالبه‌ای اجتماعی تبدیل کنند.

وی افزود:برای موفقیت در این حوزه، لازم است رسانه‌ها در کنار نهادهای آموزشی و فرهنگی فعالیت کنند. ایجاد گفتمان مشترک میان رسانه، دانشگاه و سازمان‌های مردم‌نهاد، می‌تواند زمینه‌ساز اصلاح نگرش عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی در زمینه ازدواج و فرزندآوری باشد.

گفتنی است؛تحقق سیاست‌های جوانی جمعیت تنها با اقدامات اقتصادی میسر نیست، بلکه نیازمند باور و مشارکت فرهنگی گسترده است. رسانه‌ها می‌توانند با آگاهی‌بخشی مستمر، روایت‌سازی مثبت و مطالبه‌گری مسئولانه، زمینه‌ساز تغییر نگرش‌ها و حرکت جامعه به سوی پویایی و آینده‌ای امیدبخش باشند.

گزارش:بیتا اختیاری